Pogrzeb.

Nossa Senhora dos Remedios, 21. 10. 2004 r.

Rano, jak wychodziliśmy na poranną Mszę Świętą, przyjechał na rowerze ze swojej wioseczki nasz katecheta João Batista. Okazało się, że wczoraj późnym wieczorem w jego miejscowości zmarł jakiś człowiek. Przybył prosić, byśmy pojechali odprawić Msze w intencji tego zmarłego w jego chacie. Normalnie pogrzeb tutaj odbywa się w wielkim pośpiechu i raczej nikt nie myśli o Mszy Świętej. Rodzina chowa swojego zmarłego jeszcze tego samego dnia, albo, jeśli zmarł wieczorem lub nocą, to pogrzeb odbywa się dnia następnego. Jeśli taki człowiek jest przez noc w domu, to gromadzą się tam dosłownie wszyscy i opłakują zmarłego. Kiedy zajechaliśmy do Riacho da Mata to zastaliśmy w chacie zmarłego zgromadzoną całą wioseczkę i nawet mieszkańców dalszej okolicy. Zmarły leżał w trumnie, co oznacza, ze był nieco bogatszy. Często nie używa się trumien i zmarli są chowani w hamaku, albo od razu do ziemi. Zmarłego ubrano na biało, w białą koszulę, spodnie i skarpetki. Był też związany sznurem. Jeszcze nie rozwikłałem tej zagadki. Ksiądz Kazimierz mówił, że to wszystko, nawet pragnienie tych ludzi, byśmy odprawili tam Mszę Świętą, jest związane z przesadami. Jak się rodzina ( albo też cała wioska, znajomi, przyjaciele) nie pomodli, to zmarły będzie im szkodził w dalszym życiu. Pewnie ma racje, już dwa lata jest w tej parafii. Więcej widział, więcej doświadczył, więcej też wie. Raczej odnosił się do tego, co widzieliśmy, z wielkim dystansem. Rzeczywiście wiele rzeczy było bardzo podejrzanych. Od razu bardzo nieautentyczny wydał się nam płacz rodziny. Wszyscy dosłownie szaleli z rozpaczy. A już jedna niewiasta, a wcale nie była to żona zmarłego, szczególnie w swych lamentach zwracała naszą i całego otoczenia uwagę. Modlić się w tych warunkach było trudno, więc Kazimierz wszystkich zdecydowanie uciszył mówiąc, co o tym myśli. Przez chwilę miałem obawę, że nas zlinczują, ale się od razu wszyscy uspokoili. Czują tu wielki respekt przed Kazikiem. Potem, jak towarzystwo umilkło, to poszedł za chatę, aby przegonić pijących cachasa mężczyzn. Tych tam było bardzo wielu. Oczywiście, tylko na chwile zamilkli i przestali pić. Jak ksiądz Kazimierz się oddalił, to znów wrócili do swego ulubionego zajęcia. Rozpacz kobiet, przez nas odbierana jako udawana, jest wyrazem przesądu. Rozpaczać trzeba, żeby dać wyraz swej życzliwości wobec zmarłego, aby on nie szkodził po śmierci. Nie wiem, jak rozumieć to picie cachasa. Czy to miałby być męski wyraz rozpaczy?

Generalnie ten cały pogrzeb dal mi wielce smutny obraz pobożności z głębokiego interioru. Już po raz kolejny, a jestem przecież w Brazylii dopiero dwa miesiące, mogłem się przekonać, ile tu jest przesadów, które głęboko wpisały się w tutejszą religijność. Później oglądałem cmentarz. Wyglądał jak śmietnik. Tu zmarłego chowa się w ziemi, często byle jak, a potem prawie nikt nie odwiedza, nie pielęgnuje miejsca pochowku. Po jakimś czasie rodzina (która tak szalała z rozpaczy) nawet nie potrafi pokazać miejsca, gdzie swego zmarłego pochowała.

Pięknym wyrazem pamięci o zmarłych, niestety u bardzo nielicznych, jest Msza Święta zamawiana siódmego dnia po śmierci. W sumie stanowi ona faktyczny pogrzeb, bo dopiero wtedy zdążą przyjechać wszyscy z rodziny. Niektórzy też proszą o odprawienie takiej Mszy w miesiąc po śmierci. Nawet wtedy niektórzy wydają taki okolicznościowy obrazek ze zdjęciem zmarłego, jakimiś jego słowami, albo po prostu z pobożnym tekstem z Pisma Świętego.

Ktoś może sobie pomyśleć, że skoro tak wiele w tej pobożności brazylijskich biedaków jest przesądów, to powinno się ich traktować bardziej surowo. Ksiądz Kazimierz jest zdania, że każda taka sytuacja jest najlepszą sposobnością na katechezę, na pouczenia. Ufa, że tylko tak będzie mogła się zmieniać mentalność tych ludzi, ich sposób myślenia i złe przyzwyczajenia.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s